Archbishop Vardan Hunanean's Two Unpublished Letters of 1687 to the Holy See on the Armenians in Transylvania

Simple item page
dc.contributor.authorKornél Nagy
dc.date.accessioned2026-01-22T07:48:47Z
dc.date.available2026-01-22T07:48:47Z
dc.date.issued2012
dc.description.abstractԹրանսիլվանիոյ հայոց եկեղեցական պատմութիւնը քիչ ուսումնասիրուած նիւթ է հայ եկեղեցական պատմագրութեան մէջ: Թրանսիլվանիոյ հայերը փախած էին Մոլտաւիայէն ու Լեհաստանէն՝ 1668-1672ին, իրենց առաջնորդ Մինաս Եպս. Թոխաթեցիի առաջնորդութեամբ, քանի որ հակադրուեր էին իշխան Կէորկէ Տուքայի հարկային օրէնքներուն: Գաղթական այս հայերը հաստատուեցան Թրանսիլվանիա, քանի որ քաջատեղեակ էին տեղի կրօնական հանդուրժողութենէն: Սակայն, Հռոմի Ուրպանեան Ուսումնարանի շրջանաւարտ Օքսենտիոս Վիրզիրեսքօն, որ միսիոնարական գործ կ կատարէր Թրանսիլվանիոյ ոչ-կաթոլիկ հայոց մէջ 1685էն ի վեր, եւ օգնականն էր Լեմպերկի դաւանափոխ առաջնորդ Նիկոլ Թորոսիչի, ջանաց համոզել Մինաս եպիսկոպոսը որ կաթոլիկ դաւանանք ընդունի: Թէեւ Վիրզիրեսքօ չյաջողեցաւ տարհամոզել զինք, բայց կրցաւ անոր ընկերակցութեամբ մեկնիլ Լեմպերկ՝ հանդիպելու Կարտինալ Օփիզիօ Փալլաւիչինիի, որ Լեմպերկի Հայոց Առաջնորդ Արքեպիսկոպոսն էր: Իսկ Թրանսիլվանիոյ հայերը ենթակայ էին Լեմպերկի առաջնորդարանին, որ Նիկոլ Թորոսիչ եպիսկոպոսի գլխաւորութեամբ ընդունած էր կաթոլիկ դաւանանքը, թէեւ Թրանսիլվանիոյ հայերը հակադրուած կը մնային կաթոլիկութեան: Հանդիպումէն ետք Մինաս եպիկոպոս Թրանսիլվանիա վերադարձի ճամբուն վրայ վախճանեցաւ: Յօդուածին մէջ, Նատի կը ներկայացնէ երկու փաստաթուղթեր, որոնցմով կասկածի տակ կ'առնէ Վիրզիրեսքոյի հաւաստիքը, թէ Մինաս եպիսկոպոս Թոխաթեցի ընդունած է կաթոլիկ դաւանանքը: Նատի կը պատճառաբանէ, որ Վիրզիրեսքօ կը ճգնէր դաւանափոխ ընել Թրանսիլվանիոյ հայերը՝ իբրեւ միսիոնար: Եւ քանի որ Թոխաթեցի վախճանած էր առանց այդ մասին որեւէ խօսք ըսելու իր հօտին, ապա Նատի կ'առարկէ որ Վիրզիրեսքօ անճիշդ տեղեկութիւն տարածած է այդ մասին, որ մինչեւ այսօր իբրեւ ճշմարտութիւն ընդունած է պատմագրութեան մէջ: Նատի քննարկելով վերոյիշեալ փաստաթուղթերը կ'առարկէ որ անոնք չեն խօսիր Մինաս եպիսկոպոս Թոխաթեցիի դաւանափոխութեան մասին, հակառակ որ Հռոմ ուղղուած տեղեկագրեր էին անոնք: Ուստի, Նատի կը հետեւցնէ որ դաւանափոխութեան լուրը յերիւրանք մըն էր Վիրզիրեսքոյի կողմէ:
dc.identifier.citationNagy, K., "Archbishop Vardan Hunanean's Two Unpublished Letters of 1687 to the Holy See on the Armenians in Transylvania", "Haigazian Armenological Review", 2012, Beirut, pp. 309-320
dc.identifier.urihttps://haigrepository.haigazian.edu.lb/handle/123456789/1086
dc.titleArchbishop Vardan Hunanean's Two Unpublished Letters of 1687 to the Holy See on the Armenians in Transylvania
Files
Original bundle
Now showing 1 - 1 of 1
No Thumbnail Available
Name:
Kornél Nagy, Archbishop Vardan Hunanean's Two Unpublished Letters of 1687 to the Holy See on the Armenians in Transylvania.pdf
Size:
180.46 KB
Format:
Adobe Portable Document Format
Download
License bundle
Now showing 1 - 1 of 1
No Thumbnail Available
Name:
license.txt
Size:
1.71 KB
Format:
Item-specific license agreed to upon submission
Description:
Download
Collections
Articles